Chemische en biologische middelen

Bestrijdingsmiddelen worden voornamelijk gebruikt in de landbouw, maar ook op sportvelden en bij het spoor. Er zijn verschillende soorten bestrijdingsmiddelen: biologische en chemische. Chemische bestrijdingsmiddelen worden ook wel pesticiden of biociden genoemd; ze worden gebruikt om schimmelziekten, plagen of onkruiden te bestrijden. GroenLinks Statenlid Elke Slagt-Tichelman legt uit: ‘Het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) maakt verschil tussen middelen die voor voedselproductie in de landbouw worden toegepast, en biociden die niet zijn bedoeld voor gewasbescherming, zoals desinfectiemiddelen of insecticiden tegen motten of teken.’ Voordat een bestrijdingsmiddel op de markt komt, moet het middel op schadelijke effecten voor de gezondheid en het milieu worden getest. In Nederland is daarvoor het Ctgb verantwoordelijk. 

Drentse landbouwbedrijven gebruiken bestrijdingsmiddelen voor het produceren van voedsel, maar ook voor siergewassen zoals bij de bloemen- en bollenteelt. ‘Behalve in de landbouw zien we bestrijdingsmiddelen ook bij mensen thuis. Ze worden gebruikt om onkruid en ongedierte te bestrijden, maar ook tegen insecten als mieren en muggen. Mensen met huisdieren gebruiken soms een chemisch middel tegen teken en vlooien. Deze middelen vallen onder de diergeneesmiddelen: een middel dat als gewasbeschermingsmiddel verboden is, kan wel een toelating hebben als diergeneesmiddel. In Drenthe is niet bekend hoeveel bestrijdingsmiddelen thuis worden gebruikt.’ Bestrijdingsmiddelen kunnen voor problemen in de natuur zorgen. Maar ook voor problemen bij de kwaliteit van ons water. En niet te vergeten: voor gezondheidsproblemen.

 

Natuur bedreigd

Onderzoekers hebben aangetoond dat bestrijdingsmiddelen, die in de lucht en in natuurgebieden worden gevonden, en een nadelige invloed hebben op de natuur. Vele planten- en diersoorten worden in hun voortbestaan bedreigd. We zien bijvoorbeeld dat bestrijdingsmiddelen de voortplanting verstoren omdat ze niet goed afbreekbaar zijn. Bijna alle middelen hebben een giftige werking op bijna alle organismen. ‘Sommige middelen hopen zich op via de voedselketen van insecten naar insecteneters (waaronder vogels en vissen), en vandaar naar roofdieren. Zulke bestrijdingsmiddelen vormen een gevaar voor bijen en andere insecten. De bijensterfte in Nederland en in de rest van de wereld neemt sterk toe. Een ernstig probleem, omdat bijen en hommels onmisbaar zijn in onze voedselketen: ze bestuiven de meeste groente- en fruitsoorten die worden verbouwd voor consumptie. Ook vormen bestrijdingsmiddelen voor weide- en akkerlandvogels een gevaar. Vogels en hun kuikens zijn afhankelijk van insecten en verhongeren door voedselgebrek. Ook nemen we zwakkere eierschalen waar. In een recent onderzoek is gebleken dat veel bestrijdingsmiddelen ook in gevoelige natuurgebieden zijn aangetroffen.’

 

Waterkwaliteit bedreigd

Bestrijdingsmiddelen treffen we regelmatig aan in oppervlaktewater, dat als grondstof dient voor ons drinkwater. De bestrijdingsmiddelen dringen vanaf de akkers door in de sloten en beken en in het grondwater. Dit kan vele jaren later nog effect hebben op de waterkwaliteit. In Drenthe zijn enkele malen de kritische waarden van enkele aangetroffen bestrijdingsmiddelen in het drinkwater overschreden.

 

Gezondheid bedreigd

Bestrijdingsmiddelen kunnen leiden tot gezondheidsproblemen. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft in 2019  het Onderzoek Blootstelling Omwonenden (OBO) uitgevoerd. Hieruit blijkt dat omwonenden in de buurt van landbouwgronden meerdere bestrijdingsmiddelen binnen krijgen. ‘Per bestrijdingsmiddel wordt weliswaar de kritische grens niet overschreden, maar wat de “stapeling” van verschillende stoffen teweegbrengt is nog niet bekend. Als je resten bestrijdingsmiddelen binnenkrijgt, kan het verschillende oorzaken hebben. Naast gifspuitende boeren kan ook voedsel een bron zijn.’ Het RIVM stelt dat eventuele gezondheidsrisico’s van omwonenden voor alle gebruikte bestrijdingsmiddelen preciezer moeten worden ingeschat. De gezondheidseffecten van het binnen krijgen van meerdere soorten bestrijdingsmiddel naast elkaar (het effect van stapelen) zijn nog niet bekend. 

Voor Europa en Nederland zijn er wel normen vastgesteld voor wat er op groenten en fruit mag zitten. Bij geïmporteerde groenten en fruit worden deze echter vaak vele malen overschreden. In 2020 heeft de Nederlandse Gezondheidsraad aanbevolen dat er meer en beter wetenschappelijk onderzoek moet komen op dit onderwerp. Tevens heeft zij mogelijke gezondheidseffecten voor omwonenden beschreven, zoals een relatie met de ziekte van Parkinson en schade aan ontwikkelingseffecten bij jonge kinderen. Ook kan het mogelijk een verstorend effect hebben op de hormoonhuishouding. De Nederlandse Gezondheidsraad heeft dit ook in Nederlands verband bekeken en uit Nederlands onderzoek lijkt dit niet zo te zijn. Dit is wel met name onderzoek uit de stedelijke Regio Rotterdam en waarschijnlijk niet van toepassing op het platteland van Drenthe. 

“ Dring gebruik bestrijdingsmiddelen drastisch terug, of stop ermee! ”

Elke Slagt-Tichelman Statenlid GroenLinks Drenthe

Omwonenden

Omwonenden ondervinden last van, en zijn verontrust ove, bestrijdingsmiddelen die in hun tuinen, groenten en zelfs hun huizen terecht komen. ‘Natuurlijk willen ze zichzelf hier niet aan blootstellen, en hun kinderen al helemaal niet. De boer gebruikt bestrijdingsmiddelen die wettelijk zijn toegestaan. Hij hoeft bij het spuiten geen afstand te houden tot de tuin van de buren. Als er verschillende belangen zijn kunnen mensen recht tegenover elkaar komen te staan. Het wordt dan lastig om een oplossing te zoeken en er een te vinden die voor alle partijen acceptabel is.’ 

Standpunt van GroenLinks

GroenLinks wil het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen drastisch terugdringen. ‘Bestrijdingsmiddelen die bijensterfte veroorzaken willen we helemaal verbieden. Binnen het Europees Parlement is besloten om het gebruik van een soort bestrijdingsmiddel, namelijk glyfosaat (bekend van onkruidverdelger RoundUp van Monsanto) verder terug te dringen. GroenLinks zou graag zien dat glyfosaat wordt verboden voor niet-professioneel gebruik en bij openbare parken en (speel)tuinen, en wanneer glyfosaat niet noodzakelijk is voor onkruidbestrijding. Op voorstel van GroenLinks is sinds vorig jaar het gebruik van glyfosaat op verhardingen (zoals asfalt en beton) verboden.’

GroenLinks Drenthe vindt het ook belangrijk dat lokaal goed wordt samengewerkt aan het verder terugdringen van bestrijdingsmiddelen. ‘Bij tegengestelde belangen is het belangrijk dat partijen in goed overleg gezamenlijk afspraken kunnen maken. Hierover hebben we schriftelijke vragen gesteld, samen met onze Tweede Kamerfractie.’ 

GroenLinks Drenthe wil de kwaliteit van het Drentse grond- en oppervlaktewater op peil houden en verbeteren. ‘Daarom ondersteunen we actief het agenderen van meer wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van bestrijdingsmiddelen, waaronder gezondheidseffecten. GroenLinks Drenthe zet zich ervoor in om het gebruik van bestrijdingsmiddelen verder terug te dringen. We ontwikkelen en steunen initiatieven, waarbij soms combinaties mogelijk zijn met subsidies voor landbouw. In onze Statenfractie streven we naar een duurzame subsidie-onafhankelijke kentering om bestrijdingsmiddelen en in de landbouw verder terug te dringen. Met daarbij een duurzaam alternatief verdienmodel voor de boer, zoals is beschreven in de agenda “Boer, Burger, Biodiversiteit”.’  

 

Disclaimer

Hierboven doen wij ons verhaal over bestrijdingsmiddelen. Wij enten het op ons provinciale verkiezingsprogramma en het landelijke programma van GroenLinks. Daarnaast op actuele inzichten. 

In Drenthe maakt GroenLinks deel uit van het provinciebestuur. Dit houdt in dat wij ons opstellen als betrouwbaar coalitiepartner en dat wij ons houden aan het Collegeprogramma. Wij zijn ervan overtuigd dat we met meebesturen in Drenthe kleine stappen voorwaarts kunnen maken. Zo brengen we onze idealen dichterbij. Tegelijkertijd blijven wij vijlen en schaven aan onze idealen en visies. We staan voor wat we vinden!

 

Meer weten?

Wil je meer weten over problemen met chemische bestrijdingsmiddelen? Op de websites www.nmfdrenthe.nl, www.metenweten.com en www.voedingscentrum.nl staan interessante kritische beschouwingen, waarvan wij de meeste delen. Wil je met onze Statenfractie in gesprek? Commentaar leveren? Ideeën aandragen? Neem contact op met onze fractiemedewerker of met een van onze Statenleden.

 

Meedoen?

Wil je met ons meedoen voor een mooier Drenthe? In welk Drenthe je wilt leven, dat bepaal je voor een deel zelf!